فرهاد ميرزا
8
سفرنامه فرهاد ميرزا ( فارسى )
آنها در ذيل صفحه قيد گرديد . مؤلف موقع صحبت از مناسك حج ، مطالبى در باب مستحبات اعمال حج ذكر كرده كه كاتب اين مطالب را در حاشيه كتاب قيد كرده . اين يادداشتها را نيز جهت رعايت مطالب و مراتب كتاب ، با عنوان « مستحبات اعمال حج » بعد از بخش « واجبات اعمال حج » آورديم . علاوهبراين ، قصيدهاى از « وقار » در مدح فرهاد ميرزا در حاشيه كتاب قيد شده بود كه بهعلت اهميت موضوع در شناخت مؤلف ، قصيده بعد از مقدمه كتاب عينا آورده شد . مؤلف دو مطلب مهم ، يكى در مورد تسميهء اركان اربعه بيت الله الحرام و ديگرى دربارهء شهداى فخّ در آخر كتاب ( به فاصله يك سال بعد از مراجعت از مكه ) آورده كه مطلب اول به نام « تكملهء مؤلف » و ديگرى به نام « فايدهء [ ثانى ] » جهت رعايت نظم متن ، در آخر اثر حاضر آورده شد و هريك از اين دو مطلب در فصول مربوطه با توضيح پاورقى به قسمت مربوطه ارجاع داده شد . غير از چهار مطلب فوق ، مؤلف در حاشيه كتاب جهت تفهيم و تسهيل در تلفظ بعضى كلمات و موضوعات ، توضيحات مختصر ( از جمله اعرابگذارى ) و گاهى مفصل ذكر كرده كه توضيحات مختصر در متن كتاب بين دو خط تيره ، و توضيحات نسبتا مفصل در قسمت « حواشى و توضيحات » كتاب با علامت ح : آورده شده است . توضيح مطالب و افزودههايى را كه جهت روشن شدن مطالب لازم ديديم بين دو چنگك [ ] آمده و مواردى را كه در متن كتاب شمارهگذارى شده در قسمت حواشى و توضيحات شرح داده شده و منابع و مآخذ مورد استفاده در ذيل همان مطلب خواننده را جهت بهرهمندى بيشتر به اصل مآخذ ارجاع مىدهد . معنى لغات و اصطلاحات مشكل نيز در قسمت « لغتنامه » آورده شده و سعى بر اين بوده كه معنى نزديك به واژه مربوطه انتخاب و قيد شود . غير از اين دو مورد سعى شده فهرست اعلام جامع و مفصلى در آخر كتاب آورده شود . سخن آخر اينكه تصحيح كتاب بادقت و امانت كامل صورت گرفته و در حد مقدور سعى شده كيفيت بيان و نگارش نويسنده حفظ شود . در خاتمه وظيفهء خود مىدانم كه از آقاى دكتر بهروز ثروتيان كه به انجام اين كار تشويق و راهنماييم كرده و از استاد علامه قاضى طباطبائى و آقاى دكتر رضا انزابىنژاد كه در حلّ پارهاى از مشكلات متن ياريم نمودهاند سپاسگزارى نمايم . تبريز ، تابستان 63 - غلامرضا طباطبائى